Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts
Celem prezentowanego tekstu jest przedstawienie teoretyczno-metodologicznych aspektów badania społeczno-kulturowego fenomenu, jakim jest (nie)pełnosprawność w kontekście krytycznie zorientowanych badań na pograniczu nauk społecznych, humanistyki i sztuki. Związek między kulturą, wiedzą, performatywn...
Sábháilte in:
| Príomhchruthaitheoir: | |
|---|---|
| Formáid: | Online |
| Teanga: | Polainnis |
| Foilsithe / Cruthaithe: |
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
2025
|
| Ábhair: | |
| Rochtain ar líne: | ONIX_20250307_9788381427579_578 |
| Clibeanna: |
Níl clibeanna ann, Bí ar an gcéad duine le clib a chur leis an taifead seo!
|
| _version_ | 1869518916568481792 |
|---|---|
| author | Rzeźnicka-Krupa, Jolanta |
| author_browse | Rzeźnicka-Krupa, Jolanta |
| author_facet | Rzeźnicka-Krupa, Jolanta |
| author_sort | Rzeźnicka-Krupa, Jolanta |
| collection | Directory of Open Access Books |
| description | Celem prezentowanego tekstu jest przedstawienie teoretyczno-metodologicznych aspektów badania społeczno-kulturowego fenomenu, jakim jest (nie)pełnosprawność w kontekście krytycznie zorientowanych badań na pograniczu nauk społecznych, humanistyki i sztuki. Związek między kulturą, wiedzą, performatywnymi praktykami wytwarzania rzeczywistości społecznej a naukami społecznymi (przede wszystkim antropologią, socjologią, etnografią), ma długą i bogatą tradycję, a w ostatnich latach rozwijają się nowe podejścia i nurty badawcze koncentrujące się wokół transdyscyplinarnych kategorii związanych z rasą, płcią, etnicznością, seksualnością, a także (nie)pełnosprawnością. Wytyczają one nowe pola badawcze i nowe możliwości interpretacji zjawisk społecznych, stanowiąc swego rodzaju krytyczny komentarz rzeczywistości i eksperymentalne laboratorium życia społecznego. Jednym z takich interdyscyplinarnych obszarów są, rozwijające się intensywnie od lat 80. XX w., studia o niepełnosprawności, a zwłaszcza ich krytycznie zorientowany nurt w postaci Critical Disability Studies (Goodley 2014). W ich kontekście performatywność można postrzegać jako siatkę dyfrakcyjną, która nałożona na zjawisko (nie)pełnosprawności, pozwala przyjrzeć mu się w rozproszeniu wynikającym ze skrzyżowania różnych teorii i podejść, przede wszystkim feminizmu, teorii queer, badań nad nauką, studiów kulturowych i krytycznej teorii społecznej (Haraway 1998, 2008; Latour 2010; Barad 2007, 2012). W artykule przedstawiono wybrane metodologie, inspirowane głównie filozofią tzw. nowego realizmu: metodę ontologicznego opowiadania (storytelling) oraz metodę kartograficzną, ich kontekst teoretyczny oraz znaczenie dla badania problematyki badania (nie)pełnosprawności, a także przykłady realizowanych w Polsce badań performatywnych na pograniczu sztuki i niepełnosprawności (autobiograficzny performans tożsamościowy i performans społecznego oporu). |
| format | Online |
| id | doab-20.500.12854ir-155153 |
| institution | Directory of Open Access Books |
| language | pol |
| publishDate | 2025 |
| publishDateRange | 2025 |
| publishDateSort | 2025 |
| publisher | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego |
| publisherStr | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego |
| record_format | ojs |
| spelling | doab-20.500.12854ir-1551532025-03-07T13:57:36Z Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts Rzeźnicka-Krupa, Jolanta disability people with disabilities the disabled disability studies Celem prezentowanego tekstu jest przedstawienie teoretyczno-metodologicznych aspektów badania społeczno-kulturowego fenomenu, jakim jest (nie)pełnosprawność w kontekście krytycznie zorientowanych badań na pograniczu nauk społecznych, humanistyki i sztuki. Związek między kulturą, wiedzą, performatywnymi praktykami wytwarzania rzeczywistości społecznej a naukami społecznymi (przede wszystkim antropologią, socjologią, etnografią), ma długą i bogatą tradycję, a w ostatnich latach rozwijają się nowe podejścia i nurty badawcze koncentrujące się wokół transdyscyplinarnych kategorii związanych z rasą, płcią, etnicznością, seksualnością, a także (nie)pełnosprawnością. Wytyczają one nowe pola badawcze i nowe możliwości interpretacji zjawisk społecznych, stanowiąc swego rodzaju krytyczny komentarz rzeczywistości i eksperymentalne laboratorium życia społecznego. Jednym z takich interdyscyplinarnych obszarów są, rozwijające się intensywnie od lat 80. XX w., studia o niepełnosprawności, a zwłaszcza ich krytycznie zorientowany nurt w postaci Critical Disability Studies (Goodley 2014). W ich kontekście performatywność można postrzegać jako siatkę dyfrakcyjną, która nałożona na zjawisko (nie)pełnosprawności, pozwala przyjrzeć mu się w rozproszeniu wynikającym ze skrzyżowania różnych teorii i podejść, przede wszystkim feminizmu, teorii queer, badań nad nauką, studiów kulturowych i krytycznej teorii społecznej (Haraway 1998, 2008; Latour 2010; Barad 2007, 2012). W artykule przedstawiono wybrane metodologie, inspirowane głównie filozofią tzw. nowego realizmu: metodę ontologicznego opowiadania (storytelling) oraz metodę kartograficzną, ich kontekst teoretyczny oraz znaczenie dla badania problematyki badania (nie)pełnosprawności, a także przykłady realizowanych w Polsce badań performatywnych na pograniczu sztuki i niepełnosprawności (autobiograficzny performans tożsamościowy i performans społecznego oporu). 2025-03-07T13:57:35Z 2025-03-07T13:57:35Z 2020 chapter ONIX_20250307_9788381427579_578 9788381427579 https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/155153 pol image/jpeg Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/catalog/book/1194 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 10.18778/8142-757-9.05 Celem prezentowanego tekstu jest przedstawienie teoretyczno-metodologicznych aspektów badania społeczno-kulturowego fenomenu, jakim jest (nie)pełnosprawność w kontekście krytycznie zorientowanych badań na pograniczu nauk społecznych, humanistyki i sztuki. Związek między kulturą, wiedzą, performatywnymi praktykami wytwarzania rzeczywistości społecznej a naukami społecznymi (przede wszystkim antropologią, socjologią, etnografią), ma długą i bogatą tradycję, a w ostatnich latach rozwijają się nowe podejścia i nurty badawcze koncentrujące się wokół transdyscyplinarnych kategorii związanych z rasą, płcią, etnicznością, seksualnością, a także (nie)pełnosprawnością. Wytyczają one nowe pola badawcze i nowe możliwości interpretacji zjawisk społecznych, stanowiąc swego rodzaju krytyczny komentarz rzeczywistości i eksperymentalne laboratorium życia społecznego. Jednym z takich interdyscyplinarnych obszarów są, rozwijające się intensywnie od lat 80. XX w., studia o niepełnosprawności, a zwłaszcza ich krytycznie zorientowany nurt w postaci Critical Disability Studies (Goodley 2014). W ich kontekście performatywność można postrzegać jako siatkę dyfrakcyjną, która nałożona na zjawisko (nie)pełnosprawności, pozwala przyjrzeć mu się w rozproszeniu wynikającym ze skrzyżowania różnych teorii i podejść, przede wszystkim feminizmu, teorii queer, badań nad nauką, studiów kulturowych i krytycznej teorii społecznej (Haraway 1998, 2008; Latour 2010; Barad 2007, 2012). W artykule przedstawiono wybrane metodologie, inspirowane głównie filozofią tzw. nowego realizmu: metodę ontologicznego opowiadania (storytelling) oraz metodę kartograficzną, ich kontekst teoretyczny oraz znaczenie dla badania problematyki badania (nie)pełnosprawności, a także przykłady realizowanych w Polsce badań performatywnych na pograniczu sztuki i niepełnosprawności (autobiograficzny performans tożsamościowy i performans społecznego oporu). 10.18778/8142-757-9.05 83bfe9c9-323d-4283-b087-d859fd9af314 9788381427579 65-82 open access |
| spellingShingle | disability people with disabilities the disabled disability studies Rzeźnicka-Krupa, Jolanta Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts |
| title | Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts |
| title_full | Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts |
| title_fullStr | Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts |
| title_full_unstemmed | Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts |
| title_short | Chapter The Performative Dimension of Disability Studies: Borderline Research in Social Sciences, Humanities and Arts |
| title_sort | chapter the performative dimension of disability studies borderline research in social sciences humanities and arts |
| topic | disability people with disabilities the disabled disability studies |
| topic_facet | disability people with disabilities the disabled disability studies |
| url | ONIX_20250307_9788381427579_578 |
| work_keys_str_mv | AT rzeznickakrupajolanta chaptertheperformativedimensionofdisabilitystudiesborderlineresearchinsocialscienceshumanitiesandarts |