Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis
Skazanie przez sąd ateński w 399 r. p.n.e. Sokratesa (ur. ok. 469 r.) uruchomiło filozoficzny namysł Platona. Uznał, że ów wyrok był wielką niesprawiedliwością publicznej władzy. U jego źródeł, jak mówił sam Sokrates, była ludzka nierozumność. Ale też Platon u podstaw owej tragedii widział ówczesne...
Đã lưu trong:
| Tác giả chính: | |
|---|---|
| Định dạng: | Online |
| Ngôn ngữ: | Tiếng Ba Lan |
| Được phát hành: |
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
2025
|
| Truy cập trực tuyến: | ONIX_20250307_9788383314075_2104 |
| Các nhãn: |
Không có thẻ, Là người đầu tiên thẻ bản ghi này!
|
| _version_ | 1869517675514822656 |
|---|---|
| author | Oniszczuk, Jerzy |
| author_browse | Oniszczuk, Jerzy |
| author_facet | Oniszczuk, Jerzy |
| author_sort | Oniszczuk, Jerzy |
| collection | Directory of Open Access Books |
| description | Skazanie przez sąd ateński w 399 r. p.n.e. Sokratesa (ur. ok. 469 r.) uruchomiło filozoficzny namysł Platona. Uznał, że ów wyrok był wielką niesprawiedliwością publicznej władzy. U jego źródeł, jak mówił sam Sokrates, była ludzka nierozumność. Ale też Platon u podstaw owej tragedii widział ówczesne warunki prowadzenia polityki, zdominowane przez homerycki paradygmat siły i sukcesu oraz resentyment demokratycznych populistów. Sokratejska arete – w postaci dobra etycznego – przeciwstawiła się homeryckiej i sofistycznej arete, rozumianej jako techne. Postępowanie wedle tradycyjnych wzorów utrudniało etyczne życie refleksyjnych obywateli. Sokrates zaś podkreślał, że na jego długie życie wpłynęło unikanie polityki. To jednak nie uchroniło go przed nienawiścią i sprawą karną. Ważną kwestią jest możliwość pojawienia się „sprawy Sokratesa” w XXI w. Po wyroku z 399 r. p.n.e. upubliczniło się nowe spojrzenie na sprawiedliwość, filozof zaproponował bowiem dobro jako novum etyczne określające sprawiedliwość. Dwadzieścia pięć wieków temu pojawiła się więc myśl inicjująca wizję człowieczeństwa jednostki. Z epoką oświecenia uwyraźniła się wizja prawa praw człowieka w kontekście fundamentalnego sokratejskiego humanistycznego paradygmatu. Współczesne zaniepokojenie ludzi, wynikające z niejasności różnych orzeczeń sprawiedliwości, wywołuje potrzebę uzyskania pewniejszego punktu oceny. Próbował udzielić w tym zakresie odpowiedzi już Platon, ukazując Sokratesa jako przykład sprawiedliwego człowieka. Skazanie go było dla Platona ważnym powodem do badań nad niedostatkami moralności w demokratycznej polis, nad wadami władzy i słabością ustawy. A zwłaszcza nad warunkami sprawiedliwego wyroku i sądu, prawodawcy i polis. Pewnemu zilustrowaniu novum Sokratejskiego podejścia do sprawiedliwości może posłużyć przypomnienie pojmowania sprawiedliwości w ujęciu wcześniejszej koncepcji archaicznej – physis, a także sofistów. Tych, które kwestionował filozof. Owemu celowi służy też ukazanie sytuacji ówczesnej demokracji. To dzięki jej filozoficznej krytyce, płynącej z wizji szczęśliwego życia, wykształcała się nowa koncepcja sprawiedliwości i prawnej polis. |
| format | Online |
| id | doab-20.500.12854ir-156454 |
| institution | Directory of Open Access Books |
| language | pol |
| publishDate | 2025 |
| publishDateRange | 2025 |
| publishDateSort | 2025 |
| publisher | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego |
| publisherStr | Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego |
| record_format | ojs |
| spelling | doab-20.500.12854ir-1564542025-03-07T15:19:32Z Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis Oniszczuk, Jerzy Skazanie przez sąd ateński w 399 r. p.n.e. Sokratesa (ur. ok. 469 r.) uruchomiło filozoficzny namysł Platona. Uznał, że ów wyrok był wielką niesprawiedliwością publicznej władzy. U jego źródeł, jak mówił sam Sokrates, była ludzka nierozumność. Ale też Platon u podstaw owej tragedii widział ówczesne warunki prowadzenia polityki, zdominowane przez homerycki paradygmat siły i sukcesu oraz resentyment demokratycznych populistów. Sokratejska arete – w postaci dobra etycznego – przeciwstawiła się homeryckiej i sofistycznej arete, rozumianej jako techne. Postępowanie wedle tradycyjnych wzorów utrudniało etyczne życie refleksyjnych obywateli. Sokrates zaś podkreślał, że na jego długie życie wpłynęło unikanie polityki. To jednak nie uchroniło go przed nienawiścią i sprawą karną. Ważną kwestią jest możliwość pojawienia się „sprawy Sokratesa” w XXI w. Po wyroku z 399 r. p.n.e. upubliczniło się nowe spojrzenie na sprawiedliwość, filozof zaproponował bowiem dobro jako novum etyczne określające sprawiedliwość. Dwadzieścia pięć wieków temu pojawiła się więc myśl inicjująca wizję człowieczeństwa jednostki. Z epoką oświecenia uwyraźniła się wizja prawa praw człowieka w kontekście fundamentalnego sokratejskiego humanistycznego paradygmatu. Współczesne zaniepokojenie ludzi, wynikające z niejasności różnych orzeczeń sprawiedliwości, wywołuje potrzebę uzyskania pewniejszego punktu oceny. Próbował udzielić w tym zakresie odpowiedzi już Platon, ukazując Sokratesa jako przykład sprawiedliwego człowieka. Skazanie go było dla Platona ważnym powodem do badań nad niedostatkami moralności w demokratycznej polis, nad wadami władzy i słabością ustawy. A zwłaszcza nad warunkami sprawiedliwego wyroku i sądu, prawodawcy i polis. Pewnemu zilustrowaniu novum Sokratejskiego podejścia do sprawiedliwości może posłużyć przypomnienie pojmowania sprawiedliwości w ujęciu wcześniejszej koncepcji archaicznej – physis, a także sofistów. Tych, które kwestionował filozof. Owemu celowi służy też ukazanie sytuacji ówczesnej demokracji. To dzięki jej filozoficznej krytyce, płynącej z wizji szczęśliwego życia, wykształcała się nowa koncepcja sprawiedliwości i prawnej polis. 2025-03-07T15:19:30Z 2025-03-07T15:19:30Z 2023 chapter ONIX_20250307_9788383314075_2104 9788383314075 9788383311890 https://directory.doabooks.org/handle/20.500.12854/156454 pol image/jpeg Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International https://www.press.uni.lodz.pl/index.php/wul/catalog/book/908 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 10.18778/8331-189-0.18 Skazanie przez sąd ateński w 399 r. p.n.e. Sokratesa (ur. ok. 469 r.) uruchomiło filozoficzny namysł Platona. Uznał, że ów wyrok był wielką niesprawiedliwością publicznej władzy. U jego źródeł, jak mówił sam Sokrates, była ludzka nierozumność. Ale też Platon u podstaw owej tragedii widział ówczesne warunki prowadzenia polityki, zdominowane przez homerycki paradygmat siły i sukcesu oraz resentyment demokratycznych populistów. Sokratejska arete – w postaci dobra etycznego – przeciwstawiła się homeryckiej i sofistycznej arete, rozumianej jako techne. Postępowanie wedle tradycyjnych wzorów utrudniało etyczne życie refleksyjnych obywateli. Sokrates zaś podkreślał, że na jego długie życie wpłynęło unikanie polityki. To jednak nie uchroniło go przed nienawiścią i sprawą karną. Ważną kwestią jest możliwość pojawienia się „sprawy Sokratesa” w XXI w. Po wyroku z 399 r. p.n.e. upubliczniło się nowe spojrzenie na sprawiedliwość, filozof zaproponował bowiem dobro jako novum etyczne określające sprawiedliwość. Dwadzieścia pięć wieków temu pojawiła się więc myśl inicjująca wizję człowieczeństwa jednostki. Z epoką oświecenia uwyraźniła się wizja prawa praw człowieka w kontekście fundamentalnego sokratejskiego humanistycznego paradygmatu. Współczesne zaniepokojenie ludzi, wynikające z niejasności różnych orzeczeń sprawiedliwości, wywołuje potrzebę uzyskania pewniejszego punktu oceny. Próbował udzielić w tym zakresie odpowiedzi już Platon, ukazując Sokratesa jako przykład sprawiedliwego człowieka. Skazanie go było dla Platona ważnym powodem do badań nad niedostatkami moralności w demokratycznej polis, nad wadami władzy i słabością ustawy. A zwłaszcza nad warunkami sprawiedliwego wyroku i sądu, prawodawcy i polis. Pewnemu zilustrowaniu novum Sokratejskiego podejścia do sprawiedliwości może posłużyć przypomnienie pojmowania sprawiedliwości w ujęciu wcześniejszej koncepcji archaicznej – physis, a także sofistów. Tych, które kwestionował filozof. Owemu celowi służy też ukazanie sytuacji ówczesnej demokracji. To dzięki jej filozoficznej krytyce, płynącej z wizji szczęśliwego życia, wykształcała się nowa koncepcja sprawiedliwości i prawnej polis. 10.18778/8331-189-0.18 83bfe9c9-323d-4283-b087-d859fd9af314 9788383314075 9788383311890 209-236 open access |
| spellingShingle | Oniszczuk, Jerzy Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis |
| title | Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis |
| title_full | Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis |
| title_fullStr | Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis |
| title_full_unstemmed | Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis |
| title_short | Chapter Rok 399 p.n.e. – Sokratejska sprawiedliwość i prawna polis |
| title_sort | chapter rok 399 p n e sokratejska sprawiedliwosc i prawna polis |
| url | ONIX_20250307_9788383314075_2104 |
| work_keys_str_mv | AT oniszczukjerzy chapterrok399pnesokratejskasprawiedliwosciprawnapolis |